“Quái kiệt” Tòng Sơn: Một đời người - một cây kèn

.

Tái ngộ trong tiệc sinh nhật sau hơn 40 năm...

Dẫn dắt chương trình là MC Thanh Bạch và ca sĩ Cẩm Như, họ tung hứng với nhau để các tiết mục góp vui của các nghệ sĩ thêm phần ý nhị. Đặc biệt nhất là lúc Thanh Bạch mời người vợ cũ của nghệ sĩ Tòng Sơn lên sân khấu, đứng bên ông và Cẩm Như đề nghị đôi “cố nhân” này trao gửi cho nhau một nụ hôn sau hơn 40 năm ly thân. Nghệ sĩ Tòng Sơn cho biết, những lần sinh nhật trước đây ông cũng có mời bà, nhưng bà dứt khoát không đến dự. Chỉ lần này vì nghe có mặt nữ nghệ sĩ Mộng Tuyền (vốn là bạn thân) nên bà chịu đến.

Được biết nghệ sĩ Tòng Sơn cưới bà Phạm Thị Liên vào năm 1961 (ông hơn bà đúng 1 giáp, năm nay bà 77 tuổi). Hai người có với nhau 10 người con nhưng vì cái số “đào hoa” vận vào chàng nghệ sĩ nên đường đời đôi ngã. Nghệ sĩ Tòng Sơn phát biểu trong buổi tiệc: “Tôi rất biết ơn vợ tôi vì khoảng thời gian sau 1975, thấy tôi đứng ngồi không yên, bả mới hỏi: Anh có chuyện gì buồn à? Tôi khai thiệt với vợ là lỡ dính với một cô gái. Vợ tôi đã đưa cô gái ấy về sống chung trong nhà mà hoàn cảnh lúc đó thì con đông, ăn bobo thay cơm...”. MC Thanh Bạch hỏi: “Bây giờ, điều mong ước cuối đời của anh là gì? Tòng Sơn trả lời: “Cầu mong được vợ tha thứ !”. Câu nói đó đã làm bà Liên bật khóc!...

IMG_6216
Thanh Bạch, Mỹ Chi, Cẩm Như (bìa trái) chung vui với nghệ sĩ Tòng Sơn (áo vest, trắng đen).
IMG_6221
Vợ chồng Tòng Sơn (giữa) và các nghệ sĩ thân thương.
Tong-Son-6
 

Thành danh từ chiếc kèn lượm được...

Tòng Sơn tên thật là Dương Ngô Tòng, sinh năm 1930 tại Vĩnh Long. Ông ghép tên của mình với tên... ba ruột (Sơn) thành nghệ danh. Thời thiếu niên (khoảng 14,15 tuổi) ở dưới quê, có lần giặc Tây càn vào làng khiến dân làng bỏ chạy nháo nhác. Khi giặc rút, theo đoàn người trở về cậu bé Tòng vô tình nhặt được một cây kèn harmonica của một anh lính Pháp nào đó làm rớt. Quá sướng, cậu bé giữ rịt không cho một ai được chạm tới, rồi ông cậu của Tòng dạy cho cháu những nốt nhạc đầu tiên. Tòng tập thổi và từ đó không rời cây kèn ra được nữa...

Năm 1950, anh thanh niên tên Tòng lên Sài Gòn làm thợ sắp chữ cho một xưởng in. Cây kèn lại là phương tiện để anh trút nỗi nhớ nhà, nhớ quê vào từng giai điệu. Bạn bè nghe hay, khuyến khích Tòng tập luyện, trau chuốt thêm những kỹ thuật, mảng miếng... Đến khi Đài phát thanh Pháp Á tổ chức cuộc thi “Tuyển lựa tài tử” (tuyển giọng hát và nhạc công), Tòng đi thi và trúng tuyển rồi biểu diễn chuyên nghiệp từ đó với nghệ danh Tòng Sơn.

Vang danh “quái kiệt”...

Tòng Sơn kể rằng vào khoảng năm 1955, có một nghệ sĩ người Mỹ tới Sài Gòn biểu diễn kèn harmonica, anh ta chơi rất điêu luyện. Một người bạn ghé tai ông nói nhỏ “Tòng Sơn... lé mắt rồi!”. Dẫu biết bạn nói chơi nhưng vẫn ức, ông quyết tâm làm một cái gì đó để chứng tỏ người Việt mình chơi kèn cũng đâu kém gì. Thế là ông tập vừa ăn chuối vừa thổi kèn. Tập luyện mãi cũng thành công. Rồi tập chiêu mới: Vừa thổi kèn vừa uống nước ngọt. Năm 1957, trong đám cưới ca sĩ Duy Mỹ, nhóm bạn ông gồm các nhạc sĩ Khánh Băng, Phùng Trọng buộc ông phải “lên đời”: Thay nước ngọt bằng bia! Dạo đó, các tiết mục biểu diễn của Tòng Sơn được xếp vào danh mục biểu diễn của các nghệ sĩ được tôn xưng là “quái kiệt” như: Ba Vân, Trần Văn Trạch...

Có một thời Tòng Sơn kết hợp với 2 người bạn thân để trở thành bộ “tam sên”, gồm: Tòng Sơn (kèn harmonica), Huỳnh Hoa (kèn saxo) và Huỳnh Hiệp (trống jazz) tung hoành nổi tiếng ở các sân khấu Sài Gòn. Mấy năm sau, nghệ sĩ Huỳnh Hiệp qua đời, hai người còn lại vẫn là cặp “song kiếm hợp bích” thật ăn ý. Rồi nghệ sĩ Huỳnh Hoa cũng xa khuất (tháng 8/2008). Từ đó nghệ sĩ Tòng Sơn trở thành tay kèn solo “độc chiêu, độc đáo và... độc hành”...

Tên tuổi của Tòng Sơn đã vang danh không chỉ ở trong nước (ông từng đi biểu diễn ở Lào, Campuchia, Nhật, Mỹ…). Năm 2000, Tòng Sơn được mời biểu diễn cho Tổng thống Mỹ Bill Clinton thưởng thức khi ông này sang thăm Việt Nam. Gắn bó với cây kèn harmonica từ năm 16 tuổi, đến nay tròm trèm tuổi 90 nhưng Tòng Sơn vẫn trụ vững trên sân khấu. Tiếng kèn của ông vẫn mượt mà, quyến rũ. Ông nói vui: “Nếu tính khoảng hơn 65 năm đứng trên sân khấu, sơ sơ mỗi ngày diễn 5 sô ăn 5 trái chuối thì chắc bây giờ Tòng Sơn là người ăn chuối… nhiều nhất Việt Nam rồi”. Cũng vì đặc biệt như vậy mà Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam đã xác lập kỷ lục “Người có phong cách biểu diễn khẩu cầm độc đáo nhất Việt Nam” cho nghệ sĩ Tòng Sơn.

Nghèo nhưng tự trọng...

Tuy vậy, gần 20 năm nay ông vẫn sống cô đơn một mình trong những căn phòng thuê, hết ở chợ Trần Hữu Trang (Phú Nhuận), lại về khu Bàn Cờ (Q.3) rồi lại dạt về một con hẻm trên đường Huỳnh Văn Bánh (Phú Nhuận). Sức khỏe yếu kém, đã 4 lần cấp cứu nhưng vẫn phải mưu sinh bằng tiếng kèn của mình… Nhưng dù nghèo, mỗi lần lên sân khấu biểu diễn Tòng Sơn đều ăn mặc rất model. Ông bảo đó là tự coi trọng mình và khán giả.

Bài & ảnh: Hà Đình Nguyên

_NTD_So 433-434_In_Page_34
 
Nên đọc
Những nghệ sĩ tuổi Tuất nổi bật trong showbiz Việt
Đạo diễn Phúc Phạm “ấm áp” bên dàn nghệ sĩ tại đêm nhạc đón Tết
Chí Thiện cùng anh chị em nghệ sĩ vượt đường xa về xây cầu cho bà con miền Tây
Nghệ sĩ Hoàng Sơn cười đến chảy nước mắt vì tiết mục hài của nhóm Khủng Long Tí Hon
 

 

Nguồn: www.nguoitieudung.com.vn